Geen testament? Dit regelt de wet over uw nalatenschap

Wat gebeurt er met uw vermogen als u komt te overlijden? Als u niets vastlegt, bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn en hoe uw nalatenschap wordt verdeeld. Maar sluit die wettelijke regeling wel aan bij uw persoonlijke wensen? In deze blog legt kandidaat-notaris familierecht Leila Lazouzia u graag uit wat de wet regelt en waarom het verstandig kan zijn om uw wensen ten aanzien van uw nalatenschap vast te leggen in een testament.

Geen testament? Dan bepaalt de wet wie erft

Wanneer u geen testament heeft, is het wettelijk erfrecht van toepassing. De wet wijst dan aan wie uw erfgenamen zijn en hoe uw nalatenschap wordt verdeeld.

Bent u niet getrouwd of heeft u geen geregistreerd partnerschap, maar heeft u wel kinderen? Dan regelt de wet dat uw kinderen uw enige erfgenamen zijn. In het geval u niet getrouwd en niet geregistreerd als partner bent en geen kinderen heeft, dan erft uw familie (ouders, broers en zussen) van u.

Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap en heeft u kinderen? Dan geldt de wettelijke verdeling. Hierbij krijgt uw partner uw bezittingen en schulden. De kinderen erven ook, maar ontvangen hun erfdeel meestal pas nadat uw partner ook is overleden. Tot die tijd hebben zij een vordering (ook wel een 'tegoedbon') op de langstlevende ouder.

Voor veel gezinnen is de wettelijke verdeling passend, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Iedere familie- en vermogenssituatie is immers anders.

Een testament kan ook fiscaal voordeel bieden

Een testament is bovendien niet alleen van belang wanneer u wenst af te wijken van de wettelijke regeling. Ook wanneer u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft, kinderen heeft en de wettelijke verdeling aansluit bij uw wensen, kan het opstellen van een testament voordelen bieden. Zo kunnen er in uw testament bepalingen worden opgenomen die ervoor zorgen dat de nalatenschap fiscaal gunstiger wordt afgewikkeld. Een voorbeeld hiervan is het zogenoemde afvullegaat, waarmee optimaal gebruik kan worden gemaakt van vrijstellingen en tarieven en zo erfbelasting kan worden bespaard.

Het opstellen van een testament kan dus niet alleen bijdragen aan een verdeling die past bij uw wensen, maar ook aan een fiscaal efficiënte afwikkeling van uw nalatenschap.

Samenwonen zonder testament: u erft niet automatisch van elkaar

Een veelvoorkomend misverstand is dat samenwonende partners automatisch van elkaar erven. Dat is niet het geval. Woont u samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap en heeft u geen testament opgesteld? Dan bent u volgens de wet geen erfgenamen van elkaar. Bij uw overlijden gaat uw nalatenschap dan in beginsel naar familieleden, zoals kinderen, ouders, broers, zussen of andere bloedverwanten.

Dat kan ingrijpende gevolgen hebben. Uw partner kan achterblijven zonder aanspraak te kunnen maken op uw vermogen, terwijl dat wellicht niet uw bedoeling is geweest.

Wat betekent dit als u samen een woning heeft gekocht? Dan gaat uw aandeel in de woning bij uw overlijden niet automatisch over op uw partner als u geen testament heeft opgesteld. Uw aandeel in de woning wordt dan onderdeel van uw nalatenschap en komt toe aan uw wettelijke erfgenamen. Uw partner wordt daardoor mede-eigenaar van de woning met uw erfgenamen, wat in de praktijk tot ingewikkelde situaties kan leiden. De erfgenamen kunnen bijvoorbeeld medewerking moeten verlenen aan beslissingen over de woning of, in bepaalde gevallen, verdeling van de woning verlangen.

Uw persoonlijke situatie vraagt soms om meer dan de wet biedt

De wettelijke regeling biedt een basis, maar houdt geen rekening met uw persoonlijke situatie of wensen. Misschien wilt u dat een bepaald familielid juist wel of juist niet erft. Misschien bezit u een onderneming, heeft u een samengesteld gezin of wilt u een specifiek geldbedrag of een bijzonder bezit nalaten aan een dierbare. Daarnaast kunnen verschillen in vermogen tussen partners of kinderen meespelen bij uw wensen ten aanzien van uw nalatenschap.

Zonder testament is er weinig ruimte voor maatwerk. De wet volgt haar eigen regels, ongeacht wat u zelf voor ogen had.

Met een testament houdt u zelf de regie

Een testament geeft u de mogelijkheid om uw nalatenschap in te richten op een manier die bij uw situatie past. Zo kunt u onder meer:

• zelf bepalen wie uw erfgenamen zijn;
• specifieke bezittingen of geldbedragen nalaten aan bepaalde personen;
• een executeur benoemen die uw nalatenschap afwikkelt;
• regelingen treffen voor een partner of kinderen;
• een voogd aanwijzen voor uw minderjarige kinderen en uw wensen voor de opvoeding vastleggen;
• nalaten aan een door u gekozen goed doel.

Met een testament zorgt u ervoor dat uw wensen duidelijk zijn vastgelegd en voorkomt u dat belangrijke beslissingen aan de wettelijke regeling worden overgelaten.

Een testament geeft duidelijkheid voor uw nabestaanden

Het opstellen van een testament gaat niet alleen over vermogen. Het gaat ook over duidelijkheid en rust voor de mensen die achterblijven.

Wanneer uw wensen helder zijn vastgelegd, weten uw nabestaanden waar zij aan toe zijn. Dat kan onzekerheid, misverstanden en discussies voorkomen in een periode die vaak al emotioneel genoeg is.

Testament opstellen? Wij denken graag met u mee

Iedere situatie is anders. Wat voor de één een passende regeling is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Daarom is het verstandig om tijdig stil te staan bij uw wensen en de mogelijkheden.

Heeft u vragen over uw nalatenschap of wilt u weten of een testament in uw situatie verstandig is?  Ik ben mijn collega's denken graag met u mee en adviseren u over de mogelijkheden.

Terug naar overzicht