Vastleggen van eisen aan bestuursstructuur
De governance van zorgaanbieders is sinds de invoering van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) nadrukkelijker gereguleerd. Deze wet stelt specifieke eisen aan de bestuursstructuur van bepaalde zorgaanbieders, met als doel de kwaliteit, continuïteit en integriteit van zorg te waarborgen. Transparant bestuur en adequaat intern toezicht vormen daarbij centrale uitgangspunten.
Voor welke zorgaanbieders gelden de eisen aan de bestuursstructuur?
De eisen aan de bestuursstructuur gelden voor de zorgaanbieders die moeten beschikken over een toelatingsvergunning op grond van de Wtza. Het gaat om instellingen die:
- medisch specialistische zorg (doen) verlenen; of
- zorg of een andere dienst als bedoeld in de Zorgverzekeringswet of Wet langdurige zorg (doen) verlenen.
In het Uitvoeringsbesluit Wtza wordt nog een aantal categorieën van zorgaanbieders uitgezonderd van de eisen aan de bestuursstructuur - dat zijn onder andere:
- academische ziekenhuizen;
- instellingen waar cliënten verblijven waarvan de zorg uitsluitend wordt bekostigd uit een persoonsgebonden budget, indien de meerderheid van de zeggenschap in het bestuur van die instelling is belegd bij de cliënten die in die instelling verblijven of hun familieleden;
- alle instellingen die met 10 of minder zorgverleners zorg (doen) verlenen;
- extramurale instellingen die met 50 of minder zorgverleners zorg als bedoeld in de Zorgverzekeringswet of Wet langdurige zorg (doen) verlenen (behalve als het gaat om medisch specialistische zorg of persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleging).
Voor jeugdhulpaanbieders gelden sinds 1 januari 2026 ook eisen aan de bestuursstructuur. Daar verscheen eerder deze blog over. Deze pagina gaat over de eisen aan de bestuursstructuur van zorgaanbieders die gelden op grond van de Wtza.
Wat houden de eisen aan de bestuursstructuur in?
De bestuursstructuur van de zorgaanbieder moet voldoen aan de volgende eisen:
- er moet een intern toezichthoudend orgaan zijn, bestaande uit ten minste 3 toezichthouders (zoals een raad van commissarissen of een raad van toezicht);
- bestuurders/directeuren van de zorgaanbieder mogen geen toezichthouder van de zorgaanbieder zijn;
- de toezichthouders moeten ten opzichte van elkaar, ten opzichte van het bestuur/de directie en ten opzichte van andere belangen onafhankelijk en kritisch kunnen opereren;
- de zorgaanbieder moet de verantwoordelijkheidsverdeling en een conflictregeling tussen het intern toezichthoudende orgaan en het bestuur/de directie inzichtelijk vastleggen.
In het Uitvoeringsbesluit Wtza zijn nog aanvullende eisen opgenomen, bijvoorbeeld met betrekking tot:
- de termijn en herbenoeming van toezichthouders;
- de samenstelling van het toezichthoudende orgaan;
- bepaalde 'onverenigbare functies' van toezichthouders die niet zijn toegestaan; en
- gegevensverstrekking door het bestuur/de directie aan het intern toezichthoudend orgaan.
Hoe kan Westvaer helpen met het voldoen aan de eisen omtrent de bestuursstructuur?
Zorgaanbieders met rechtspersoonlijkheid - zoals besloten vennootschappen, stichtingen en coöperaties - die moeten voldoen aan de eisen omtrent de bestuursstructuur, moeten het toezichthoudend orgaan in hun statuten vastleggen. Andere zorgaanbieders - zoals maatschappen - moeten het toezichthoudend orgaan op een andere manier schriftelijk vastleggen, bijvoorbeeld in reglementen.
Westvaer kan adviseren over de precieze vastlegging hiervan en zorgt ervoor dat de statuten van een zorgaanbieder die wordt opgericht in orde zijn. Daarnaast helpt Westvaer graag om de governance van uw zorgorganisatie te beoordelen aan de hand van de wettelijke vereisten en zorgt Westvaer voor eventuele noodzakelijke aanpassingen van statuten en/of reglementen van bestaande organisaties.
Veelgestelde vragen over het vastleggen van eisen aan bestuursstructuren
Hier beantwoorden we enkele veelgestelde vragen:
Wie toetst of de statuten van mijn zorgorganisatie voldoen aan de wettelijke eisen?
Het CIBG, de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, beoordeelt of de statuten voldoen bij de aanvraag van een Wtza-toelatingsvergunning. U kunt ook conceptstatuten (laten) voorleggen ter beoordeling bij het CIBG.
Wat is het risico van niet voldoen aan de eisen omtrent de bestuursstructuur?
Het is verplicht om te voldoen aan de eisen omtrent de bestuursstructuur in het kader van de Wtza-toelatingsvergunning. Het niet voldoen aan de eisen zou uiteindelijk onder meer kunnen leiden tot intrekking van deze vergunning.
Mijn zorgorganisatie verleent zorg met meer dan 10 zorgverleners. Moet de organisatie dan een toezichthoudend orgaan instellen?
Nee, tenzij zij (1) medisch specialistische zorg verlenen of persoonlijke verzorging, begeleiding of verpleging bieden; of (2) cliënten gedurende ten minste 24 uur kunnen verblijven.
Heeft u nog andere vragen? Onze zorgexperts Bob van Zijl, Dido Wolvius en Arnoud Snoei staan voor u klaar.
Governancecode Zorg
Behalve de wet stelt ook de Governancecode Zorg eisen aan (de bestuursstructuur van) zorgaanbieders. De Governancecode Zorg is een zelfreguleringsinstrument voor en door de zorgsector wat door externe toezichthouders als veldnorm wordt gebruikt. Ook zorgverzekeraars en zorgkantoren stellen het voldoen aan de Governancecode Zorg vaak als voorwaarde voor contractspartijen. Westvaer kan u adviseren over toepassing van de bepalingen uit de Governancecode Zorg in uw situatie en kan zorgen dat uw statuten en reglementen in overeenstemming zijn met de Governancecode Zorg.
Waarom kiezen voor Westvaer?
Bij Westvaer werken gedreven (kandidaat-)notarissen met verregaande kennis van diverse zorgwet- en regelgeving, waaronder de Wet toetreding zorgaanbieders en de Governancecode Zorg. Westvaer adviseert dan ook regelmatig zorgaanbieders en verzorgt veel oprichtingen, statutenwijzigingen en herstructureringen van zorgorganisaties. Daarvoor zorgen wij dat we op de hoogte zijn van de vele ontwikkelingen in de wet- en regelgeving in de zorgsector en zorgen dat we u optimaal kunnen adviseren bij de inrichting van uw zorgorganisatie. Zo hoeft u zich geen zorgen te maken over of uw organisatie voldoet aan de vergunningsvereisten en kunt u zich focussen op het verlenen van goede zorg.